Hukuki Sözlük

Karmaşık hukuk terimlerini herkes için anlaşılır hale getiriyoruz.

search

Ab-nak

A

Sulu, ıslak, nemli

Abonman sözleşmeleri

A

Tüketicinin, belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmeler

Abrama

A

Deniz taşıtlarını yönetme

Acar

A

Atılgan, gözü pek, yiğit, kabadayı, yılmaz, kabına sığmaz, güçlü, becelikli

Acele itiraz

A

Verilen kararın tefhim yada tebliğinden itibaren belirli bir süre içerisinde ( genellikle bir hafta ) yapılması gereken, kanunda açıkça sayılan itiraz türüdür. itiraz üzerine kararı veren makam değil itiraz mercii bir karar verir.

Acele i̇tiraz

A

Mahkemece verilmiş bir kararın tefhim veya tebliğinden itibaren belirli bir süre içerisinde yapılması gereken, genellikle kararı veren mahkemenin üst mahkemesine yapılan ve kanunda açıkça sayılan itiraz türüdür.

Acenta

A

Ticari mümessil ticari vekil, satış memuru veya müstahdem gibi bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir bölge içinde daimi bir suretle ticari bir işletmeyi ilgilendiren akidlerde aracılık etmeyi veya bunları o işletme adına
yapmayı mesle

Acir

A

Kiraya veren kimse

Aciz

A

Ödeme güçsüzlüğü.

Aciz vesikası

A

Alacaklı alacağının tamamını alamamışsa kalan miktar için kendisine verilen vesika (i̇i̇k 143)

Acizlik def’i

A

Borçlunun içine düştüğü acizlik durumunda borcunu ödemeyeceği hususunda ileri sürdüğü bir çeşit savunma, defi.

Ada

A

Çevresi yollarla sınırlandırılmış bulunan, çeşitli parselleri kapsayan arsa parçası.

Adalet

A

Haklılık; hakka uygunluk

Adavet

A

Düşmanlık

Addetmek

A

Saymak

Aded-i müretteb

A

Tamsayı

Adem-i ifa

A

Yapmamamak,yerine getirmemek,borcu ödememek

Adem-i ifâ

A

Yapmamak; yerine getirmemek; borcu ödememek

Adem-i iştirak

A

Katılmamak

Adem-i lüzum

A

Klasik fıkıh doktrininde akdin bağlayıcı olmaması (adem-i lüzûm) durumu genelde iki biçimde söz konusu edilmektedir. birincisi, yapısı itibariyle bağlayıcı olan bir akdin bir sebeple bu bağlayıcılık niteliğini kazanamaması, diğeri akdin amacı
ve yapısı itibariyle bağlayıcı olmamasıdır.

Adem-i selahiyet

A

Yetkisizlik

Adem-i te’diye

A

Vadesi geldiği halde ödememek

Adem-i vüsuk

A

Gercek olmamak

Ademi merkeziyet

A

Devlet merkezinin gücünü azaltarak yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılmasını savunan siyasi görüş. adem-i merkeziyet, “merkezin yokluğu” manasına gelir.

Adi kira

A

Kiraya verenin, belli bir ücret karşılığında bir şeyin kullanılmasını kiracıya bıraktığı sözleşme.

Adi şirket

A

Iki veya daha çok kimsenin, ortak bir amaca ulaşmak için emeklerini ve mallarını birleştirmeyi kabul ettikleri sözleşme ile kurulan ortaklık.

Adiyen darp

A

Her zamanki gibi. adice. fevkalade olmayarak.

Adli

A

Adaletle ilgili demektir. adalet teşkilatı bünyesinde anlamına da gelir.

Adli muayine

A

Olayı saptamak ve delil, iz, eser ve emare bulmak amacı ile yapılan işlemdir.

Adli müzaharet

A

Yargısal yardım

Adli olgu

A

Ceza kanununda tanımlanmış olan suçları işleyerek veya işlenmiş olan herhangi bir suçtan etkilenerek hastaneye başvuran kişiler olarak tanımlanmaktadır. böyle bir durum yaşandığında bu durum ‘adli olgu’ olarak nitelendirilir ve polisin haberi
yoksa polise haber verilir. bu kişilerin, tedavi süreçleri boyunca polis ya da asker tarafından tedavi sürecinin takip edilmesi gerekebilmektedir.

Adli̇ psi̇kolog

A

Hukuksal sorunlar ve süreçlere psikolojik öğeleri de içeren bir genişlikte bakarak hukuksal alanın adil, etkin ve insan haklarına uygun sonuçlara kavuşmasını sağlamaya çalışan bilim adamı.

Adli̇ tabi̇p

A

Gerektiğinde mahkemelere bilirkişi olarak rapor veren, adli tıpta görevli doktor.

Adli̇ zabita

A

Bir suç sonrası sanığı ve suç delillerini adli yetkililere sunan kolluk kuvveti.

Adlî kaza

A

Cezai, hukuki, ticari, nizalı, nizasız yargı

Adlî müzaharet

A

Adli yardım

Adâd

A

Adetler; sayılar

Adüvv

A

Düşman, hasım

Affectio societatis

A

Ortaklık amacını eylemli olarak gerçekleştirme” diğer bir ifadeyle ortak sıfatıyla “bilfiil” ortaklık amacına hizmet etmek/emek vermek anlamındaki latince hukuk deyimi.

Agoni

A

Can çekişme hali

Agreman

A

Devletler diğer devletlere gönderecekleri temsilciler için önceden o devletçe kabul edilir olup olmayacaklarını (persona grada) sorma işlemi. buna agreman istemek denir. karşı devlet o kimseyi kabul edince, sonradan tayinine itiraz edemez.

Ahar

A

Başkası; üçüncü kişi; yabancı

Ahde vefa

A

Söze bağlılık, sözleşmeye bağlılık

Aheste

A

Yavaş, ağır

Ahit

A

Söz verme

Ahiz

A

Kabul etme

Ahkam

A

Hükümler

Ahkam-ı şahsiye

A

Şahsın kendisini alakalandıran hükümler.

Ahkamı huzuriye

A

Hakim önünde yargılanmayla ilgili yöntem hükümleri

Ahkâmı huzuriyye

A

Hakim önünde yargılanmayla ilgili yöntem hükümleri

Ahkâmı mahsusa

A

Özel hükümler

Ahkâmı müteferia

A

Ayrıntılı hükümler

Ahkâmı mütehalife

A

Aykırı değişik hükümler

Ahval-i sahsiye

A

Kişinin doğrudan şahsıyla ilgili hukukî haller

Ahval-i şahsiye

A

Hakiki şahısların hukuki varlıklarıyla ilgili olan hukuki hallerdir : doğum, evlenme, boşanma, evlat edinme, tabii bir çocuğu tanıma, ölüm vakıaları gibi (mk35 ve; nüfus k).

Ahvâl

A

Durumlar; haller; vaziyetler

Ahz

A

Almak

Ahzukabz

A

Bir miktar meblağın elden tesellüm edilmesi veya o miktar meblağın kasa hesabına kaydı

Aile hukuku

A

Aile ilişkilerini düzeneleyen hukuk kurallarıdır.

Aile yurdu

A

Bir kimsenin, ailenin gereksiniminden büyük olmamak ve bizzat kendisinin veya ailesinin işletmesi ya da oturması koşuluyla, aile bireylerinin geçimi ve oturmasını sağlamak amacıyla ayırdığı taşınmaz ve ekleri.

Aile şirketi

A

Bir ailenin bireylerinden oluşan ortaklık.

Akabinde

A

Arkasından, hemen arkadan, ardından, hemen ardından örnek: kulağı iki kesik tırnak kıskacına aldıktan sonra başı şiddetle sağa sola sarsar, akabinde yanaklarda patlayan iki şimşek alevi gözlerden çıkar.

Akamet

A

Neticesizlik, kısırlık, sonuç alınmama.

Akar

A

Taşınmaz mal; kiraya verilen ve gelir sağlayan şeyler

Akarâtı mevkufe

A

Vakfedilmiş, gelir getiren mallar

Akd-i mebhusünanh

A

Sözü geçen akit, anlaşma, sözleşme

Akd-i mezbur

A

Sözü geçen akit, anlaşma, sözleşme

Akd-i muvazaa

A

Karşılıklı ödün verilerek yapılan akit, anlaşma, sözleşme

Akd-i sahih

A

Geçerli, doğru, kusursuz akit, anlaşma, sözleşme

Akdem

A

Önce, daha evvel

Akdes

A

En mukaddes

Akdetmek

A

Sözleşmek; kararlaştırmak; düzenlemek; bağlamak

Akideyn

A

Her akitte, akti yapan iki taraf

Akord ücret

A

Parça başına hesaplanan ücret

Akreditasyon

A

Bir kişi veya kurumu resmi olarak tanıma, kabul etme ve onaylama eylemi

Aktif

A

Vergi hukuku ve muhasebe dilinde aktif: bilançonun, para ve nesne mevcudunu, alackaları ve mameleke dahil diğer kıymetlerin sıralandığı taraftır.

Aktüer

A

Aktüer, bir olayın ihtimalini ve mali sonuçlarını değerlendirmek için istatistiksel teknikleri ve matematiksel becerileri kullanan kişiye verilen mesleki unvandır.

Akârât

A

Gelir sağlayan mallar, gayrimenkuller

Akîm

A

Kısır, verimsiz, başarısız, sonuçsuz.

Alel usul

A

Yöntemine uygun olarak

Alelıtlak

A

Yetkisi ve sorumluluğu çok olan. herkesin yararlanabileceği (yer, nesne).

Aleyh

A

Karşı, karşıt

Alil

A

Hasta, sakat

Alivre satış

A

Satıcının bir malı belli bir vade içinde teslimini taahhüt etmesidir. henüz yetşmemiş mahsul alivre satılabilir. bu terim genel olarak tarladaki mahsul ve ağaçtaki meyveler için kullanılır.

Alt i̇şveren

A

Bir işverenden, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan, bu iş için görevlendirdiği işçilerini
sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar

Alâik

A

Alakalar

Alındı

A

Makbuz

Ampirik

A

Deneye dayalı.

Anagayrimenkul

A

Kat mülkiyetine konu olan taşınmazın bütünü.

Anasır

A

Unsur

Anayapı

A

Kat mülkiyetine konu olan taşınmazın esas yapı kısmı.

Anayasa

A

Örgütlenmiş bir toplumda devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama erklerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların hak ve ödevlerini, özgürlüklerini saptayan ve düzenleyen, yasa sıralamasında en önde gelen yasa.

Angaje

A

Sözle veya yazılı olarak bağlanan; bağımlı

Ani edim

A

Bir anda yapılan belli davranış ya da davranışlarla yerine getirilen edim

Anmuhakemetin

A

Muhakeme yaparak; yargılama yoluyla

Antant kalma

A

Bir konuda mutabık kalma, uzlaşmaya varma.

Antoloji

A

Yazınsal ürünlerden güzel parçalar seçilerek oluşturulan ve türlü yöntemlere göre düzenlenen yapıt.

Antrepo

A

Gümrüklere gelen ticari eşyanın konulduğu, korunduğu yer; ardiye; ambar

Anud

A

Çok inatçı

Aplikasyon

A

Yer tesbiti, tescilli haritalardaki parsel köşe noktalarının zeminde yeniden belirtilmesidir.

Apostille

A

5 ekim 1961 tarihli lahey sözleşmesi hükümleri uyarınca, kararda imzası olan hakimin, o yargı yerinde yetkili ve görevli olduğunu gösterir tasdik şerhi.

Appel

A

İstinaf

Arazi

A

Genellikle, üzerinde yerleşim yeri bulunmayan, ekilebilen ya da boş toprak.

Arazi mahlule

A

Mutasarrıfın mirasçı bırakmadan ölümü ile mahlûl olan arazi-i emiriyye

Arazi-i emiriyye

A

Beytülmâle ait olarak devlet tarafından kişilere dağıtılan yerler, topraklar; beylik arazi

Arazi-i mevkufe

A

Geliri belirli bir konuya tahsis olunan yer; vakıf olunmuş arazi

Arazi-i miriye

A

Devlete ait arazi

Argüman

A

Delil, kanıt, dayanak, tez, sav

Ariyet

A

Menkul ve muayyen bir malın karşılıksız olarak kullandırılmasının başka bir şahsa bırakılmasını ve kullanıldıktan sonra geri verilmesini tazammun eden akit(bk: 299 vd.)

Arizi

A

Geçici,sonradan gelen

Arsa

A

Belediye sınırları içinde, belediye tarafından parsellenerek üzerine inşaat yapmak için ayrılan arazi parçası.

Arsa payı

A

Kat mülkiyetinde arsanın, kanunda belirtilen esasa göre bağımsız bölümlere ayrılan ortak mülkiyet payı.

Arz

A

Sunma; gösterme; bildirme; önüne koyma; anlatma (bir büyüğe)

Arzuhal

A

Dilekçe

Arâzi-i haraciyye

A

Haraca bağlı arazi;

Arâzi-i memlûke

A

Mülk; timar toprağı; mülkiyet yolu ile tasarruf olunan yerler

Arâzi-i metrûke

A

Halkın gereksinimi ve kullanımı için terk edilen arazi

Arâzi-i mevât

A

Hiç kimsenin tasarrufu altında olmayan ve halka terk ve tahsis edilmemiş bulunan,yüksek sesli bir kimsenin sesi işitilmeyecek derecede köy ve kasabalar gibi yerlerden uzak bulunan kıraç, taşlık, pırnallık gibi yerler

Arâzi-i mezrû‘a

A

Ekilen arazi

Arâzi-i selîha

A

Çıplak arazi

Arâzi-i öşriye

A

Ürününden onda bir devlet payı alınan ve üzerinde her türlü mülkiyet tasarrufları bulunan arazi

Arîz ve amîk

A

Genişlik ve derinliğine; enine boyuna;

Arızî

A

Gelip geçici olan,eğreti,sonradan gelen

Arşiv

A

Belgelik, her türlü belgenin saklanıp muhafaza edildigi yer

Asgari

A

En az; en aşağı; en azından; en düşük; en küçük

Asgarî

A

En az; en aşağı; en azından; en düşük; en küçük

Ashab-ı intikal

A

Verasetin geçişinde hak sahipleri

Asli

A

Birincil,temel olarak alınan

Asrî

A

Zamana uygun; çağdaş; modern

Atalet

A

1. devinimsizlik, tembellik, çalışmadan oturma, gevşeklik, uyuşukluk. 2. i̇şsiz kalma, işsizlik

Ateh

A

Bunama; bunaklık

Atipik

A

Örnek dışı düzensiz, değişik, değişken, tipik olmayan, herhangi bir grup içerisinde değerlendirilemeyen.

Atıf

A

Yollama; yöneltme; yükleme; bağlama; eğme; meylettirme; ilişkili bulma

Atıfet

A

İyilik, bağış, kayra, lütuf, ihsan, inayet

Aval

A

Bonoya imza atarak sorumluluk altına girmiş kişiler lehine verilen bir tür kefalettir.

Avalist

A

Kefil aval veren kimse.

Avans

A

Alacağına sayılmak üzere önceden yapılan ödeme; öndelik

Avdet

A

Dönüş; geri gelme; dönme

Avârız

A

Kazalar; belâlar; borçlanma ve hak kazanma yeterliliğini kısan veya yok eden haller

Ayn

A

Para dışında, kazanılabilen bütün servet öğeleri

Ayni haklar

A

Eşya üzerinde doğrudan doğruya mutlak egemenlik yetkisi veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haklar.

Aynî

A

Mala ilişkin; eşyaya bağlı; malın mülkiyeti ile ilgili; herkese karşı ileri sürülebilen

Ayrık

A

Müstesna, kural dışı, ayrı tutulan, diğerlerine benzemeyen, ayrıcalı.

Aza

A

Üye

Azamî

A

En çok; en büyük; en yüksek

Azil

A

Verilen temsil yetkisinin ortadan kaldırılması

Azimet

A

Gidiş; yola çıkma

Azinlik hükümeti̇

A

Parlamenter sistemlerde, parlamentoda çoğunluğu olmayan bir partinin, öbür parti ya da partilerin hükümete fiilen katılmadan dışarıdan destek vermesiyle oluşturduğu hükümet biçimi.

Azledilmek

A

Görevden alınmak

Azletmek

A

Bir kişiyi görevden almak, çıkarmak

Açık artırma

A

Bir malın, teklif veren kişiler arasında en yüksek bedeli öneren kimseye satılmasını sağlayan satış biçimi.

Açık boşluk

A

Somut olaya uygulanacak hükmün yasada yer almamasıdır. kanunun soruna yanıt verememesi durumudur.

Açık boşluk

A

Somut olaya uygulanacak hükmün yasada yer almamasıdır. kanunun soruna yanıt verememesi durumudur.

Ağlep

A

Kuvvetli, büyük.

Aşikar

A

Besbelli olan, ortada olan, gizli olmayan

Partner ve Kurumsal Referanslar

Partner 1
Partner 2
Partner 3
Partner 4
verified
Onaylı Partnerler
gavel
%100 Provenexpert
workspace_premium
anwalt.de Onaylı