Hukuki Sözlük
Karmaşık hukuk terimlerini herkes için anlaşılır hale getiriyoruz.
Ab-nak
ASulu, ıslak, nemli
Abonman sözleşmeleri
ATüketicinin, belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmeler
Abrama
ADeniz taşıtlarını yönetme
Acar
AAtılgan, gözü pek, yiğit, kabadayı, yılmaz, kabına sığmaz, güçlü, becelikli
Acele itiraz
AVerilen kararın tefhim yada tebliğinden itibaren belirli bir süre içerisinde ( genellikle bir hafta ) yapılması gereken, kanunda açıkça sayılan itiraz türüdür. itiraz üzerine kararı veren makam değil itiraz mercii bir karar verir.
Acele i̇tiraz
AMahkemece verilmiş bir kararın tefhim veya tebliğinden itibaren belirli bir süre içerisinde yapılması gereken, genellikle kararı veren mahkemenin üst mahkemesine yapılan ve kanunda açıkça sayılan itiraz türüdür.
Acenta
ATicari mümessil ticari vekil, satış memuru veya müstahdem gibi bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir bölge içinde daimi bir suretle ticari bir işletmeyi ilgilendiren akidlerde aracılık etmeyi veya bunları o işletme adına
yapmayı mesle
Acir
AKiraya veren kimse
Aciz
AÖdeme güçsüzlüğü.
Aciz vesikası
AAlacaklı alacağının tamamını alamamışsa kalan miktar için kendisine verilen vesika (i̇i̇k 143)
Acizlik def’i
ABorçlunun içine düştüğü acizlik durumunda borcunu ödemeyeceği hususunda ileri sürdüğü bir çeşit savunma, defi.
Ada
AÇevresi yollarla sınırlandırılmış bulunan, çeşitli parselleri kapsayan arsa parçası.
Adalet
AHaklılık; hakka uygunluk
Adavet
ADüşmanlık
Addetmek
ASaymak
Aded-i müretteb
ATamsayı
Adem-i ifa
AYapmamamak,yerine getirmemek,borcu ödememek
Adem-i ifâ
AYapmamak; yerine getirmemek; borcu ödememek
Adem-i iştirak
AKatılmamak
Adem-i lüzum
AKlasik fıkıh doktrininde akdin bağlayıcı olmaması (adem-i lüzûm) durumu genelde iki biçimde söz konusu edilmektedir. birincisi, yapısı itibariyle bağlayıcı olan bir akdin bir sebeple bu bağlayıcılık niteliğini kazanamaması, diğeri akdin amacı
ve yapısı itibariyle bağlayıcı olmamasıdır.
Adem-i selahiyet
AYetkisizlik
Adem-i te’diye
AVadesi geldiği halde ödememek
Adem-i vüsuk
AGercek olmamak
Ademi merkeziyet
ADevlet merkezinin gücünü azaltarak yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılmasını savunan siyasi görüş. adem-i merkeziyet, “merkezin yokluğu” manasına gelir.
Adi kira
AKiraya verenin, belli bir ücret karşılığında bir şeyin kullanılmasını kiracıya bıraktığı sözleşme.
Adi şirket
AIki veya daha çok kimsenin, ortak bir amaca ulaşmak için emeklerini ve mallarını birleştirmeyi kabul ettikleri sözleşme ile kurulan ortaklık.
Adiyen darp
AHer zamanki gibi. adice. fevkalade olmayarak.
Adli
AAdaletle ilgili demektir. adalet teşkilatı bünyesinde anlamına da gelir.
Adli muayine
AOlayı saptamak ve delil, iz, eser ve emare bulmak amacı ile yapılan işlemdir.
Adli müzaharet
AYargısal yardım
Adli olgu
ACeza kanununda tanımlanmış olan suçları işleyerek veya işlenmiş olan herhangi bir suçtan etkilenerek hastaneye başvuran kişiler olarak tanımlanmaktadır. böyle bir durum yaşandığında bu durum ‘adli olgu’ olarak nitelendirilir ve polisin haberi
yoksa polise haber verilir. bu kişilerin, tedavi süreçleri boyunca polis ya da asker tarafından tedavi sürecinin takip edilmesi gerekebilmektedir.
Adli̇ psi̇kolog
AHukuksal sorunlar ve süreçlere psikolojik öğeleri de içeren bir genişlikte bakarak hukuksal alanın adil, etkin ve insan haklarına uygun sonuçlara kavuşmasını sağlamaya çalışan bilim adamı.
Adli̇ tabi̇p
AGerektiğinde mahkemelere bilirkişi olarak rapor veren, adli tıpta görevli doktor.
Adli̇ zabita
ABir suç sonrası sanığı ve suç delillerini adli yetkililere sunan kolluk kuvveti.
Adlî kaza
ACezai, hukuki, ticari, nizalı, nizasız yargı
Adlî müzaharet
AAdli yardım
Adâd
AAdetler; sayılar
Adüvv
ADüşman, hasım
Affectio societatis
AOrtaklık amacını eylemli olarak gerçekleştirme” diğer bir ifadeyle ortak sıfatıyla “bilfiil” ortaklık amacına hizmet etmek/emek vermek anlamındaki latince hukuk deyimi.
Agoni
ACan çekişme hali
Agreman
ADevletler diğer devletlere gönderecekleri temsilciler için önceden o devletçe kabul edilir olup olmayacaklarını (persona grada) sorma işlemi. buna agreman istemek denir. karşı devlet o kimseyi kabul edince, sonradan tayinine itiraz edemez.
Ahar
ABaşkası; üçüncü kişi; yabancı
Ahde vefa
ASöze bağlılık, sözleşmeye bağlılık
Aheste
AYavaş, ağır
Ahit
ASöz verme
Ahiz
AKabul etme
Ahkam
AHükümler
Ahkam-ı şahsiye
AŞahsın kendisini alakalandıran hükümler.
Ahkamı huzuriye
AHakim önünde yargılanmayla ilgili yöntem hükümleri
Ahkâmı huzuriyye
AHakim önünde yargılanmayla ilgili yöntem hükümleri
Ahkâmı mahsusa
AÖzel hükümler
Ahkâmı müteferia
AAyrıntılı hükümler
Ahkâmı mütehalife
AAykırı değişik hükümler
Ahval-i sahsiye
AKişinin doğrudan şahsıyla ilgili hukukî haller
Ahval-i şahsiye
AHakiki şahısların hukuki varlıklarıyla ilgili olan hukuki hallerdir : doğum, evlenme, boşanma, evlat edinme, tabii bir çocuğu tanıma, ölüm vakıaları gibi (mk35 ve; nüfus k).
Ahvâl
ADurumlar; haller; vaziyetler
Ahz
AAlmak
Ahzukabz
ABir miktar meblağın elden tesellüm edilmesi veya o miktar meblağın kasa hesabına kaydı
Aile hukuku
AAile ilişkilerini düzeneleyen hukuk kurallarıdır.
Aile yurdu
ABir kimsenin, ailenin gereksiniminden büyük olmamak ve bizzat kendisinin veya ailesinin işletmesi ya da oturması koşuluyla, aile bireylerinin geçimi ve oturmasını sağlamak amacıyla ayırdığı taşınmaz ve ekleri.
Aile şirketi
ABir ailenin bireylerinden oluşan ortaklık.
Akabinde
AArkasından, hemen arkadan, ardından, hemen ardından örnek: kulağı iki kesik tırnak kıskacına aldıktan sonra başı şiddetle sağa sola sarsar, akabinde yanaklarda patlayan iki şimşek alevi gözlerden çıkar.
Akamet
ANeticesizlik, kısırlık, sonuç alınmama.
Akar
ATaşınmaz mal; kiraya verilen ve gelir sağlayan şeyler
Akarâtı mevkufe
AVakfedilmiş, gelir getiren mallar
Akd-i mebhusünanh
ASözü geçen akit, anlaşma, sözleşme
Akd-i mezbur
ASözü geçen akit, anlaşma, sözleşme
Akd-i muvazaa
AKarşılıklı ödün verilerek yapılan akit, anlaşma, sözleşme
Akd-i sahih
AGeçerli, doğru, kusursuz akit, anlaşma, sözleşme
Akdem
AÖnce, daha evvel
Akdes
AEn mukaddes
Akdetmek
ASözleşmek; kararlaştırmak; düzenlemek; bağlamak
Akideyn
AHer akitte, akti yapan iki taraf
Akord ücret
AParça başına hesaplanan ücret
Akreditasyon
ABir kişi veya kurumu resmi olarak tanıma, kabul etme ve onaylama eylemi
Aktif
AVergi hukuku ve muhasebe dilinde aktif: bilançonun, para ve nesne mevcudunu, alackaları ve mameleke dahil diğer kıymetlerin sıralandığı taraftır.
Aktüer
AAktüer, bir olayın ihtimalini ve mali sonuçlarını değerlendirmek için istatistiksel teknikleri ve matematiksel becerileri kullanan kişiye verilen mesleki unvandır.
Akârât
AGelir sağlayan mallar, gayrimenkuller
Akîm
AKısır, verimsiz, başarısız, sonuçsuz.
Alel usul
AYöntemine uygun olarak
Alelıtlak
AYetkisi ve sorumluluğu çok olan. herkesin yararlanabileceği (yer, nesne).
Aleyh
AKarşı, karşıt
Alil
AHasta, sakat
Alivre satış
ASatıcının bir malı belli bir vade içinde teslimini taahhüt etmesidir. henüz yetşmemiş mahsul alivre satılabilir. bu terim genel olarak tarladaki mahsul ve ağaçtaki meyveler için kullanılır.
Alt i̇şveren
ABir işverenden, işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan, bu iş için görevlendirdiği işçilerini
sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar
Alâik
AAlakalar
Alındı
AMakbuz
Ampirik
ADeneye dayalı.
Anagayrimenkul
AKat mülkiyetine konu olan taşınmazın bütünü.
Anasır
AUnsur
Anayapı
AKat mülkiyetine konu olan taşınmazın esas yapı kısmı.
Anayasa
AÖrgütlenmiş bir toplumda devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama erklerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların hak ve ödevlerini, özgürlüklerini saptayan ve düzenleyen, yasa sıralamasında en önde gelen yasa.
Angaje
ASözle veya yazılı olarak bağlanan; bağımlı
Ani edim
ABir anda yapılan belli davranış ya da davranışlarla yerine getirilen edim
Anmuhakemetin
AMuhakeme yaparak; yargılama yoluyla
Antant kalma
ABir konuda mutabık kalma, uzlaşmaya varma.
Antoloji
AYazınsal ürünlerden güzel parçalar seçilerek oluşturulan ve türlü yöntemlere göre düzenlenen yapıt.
Antrepo
AGümrüklere gelen ticari eşyanın konulduğu, korunduğu yer; ardiye; ambar
Anud
AÇok inatçı
Aplikasyon
AYer tesbiti, tescilli haritalardaki parsel köşe noktalarının zeminde yeniden belirtilmesidir.
Apostille
A5 ekim 1961 tarihli lahey sözleşmesi hükümleri uyarınca, kararda imzası olan hakimin, o yargı yerinde yetkili ve görevli olduğunu gösterir tasdik şerhi.
Appel
Aİstinaf
Arazi
AGenellikle, üzerinde yerleşim yeri bulunmayan, ekilebilen ya da boş toprak.
Arazi mahlule
AMutasarrıfın mirasçı bırakmadan ölümü ile mahlûl olan arazi-i emiriyye
Arazi-i emiriyye
ABeytülmâle ait olarak devlet tarafından kişilere dağıtılan yerler, topraklar; beylik arazi
Arazi-i mevkufe
AGeliri belirli bir konuya tahsis olunan yer; vakıf olunmuş arazi
Arazi-i miriye
ADevlete ait arazi
Argüman
ADelil, kanıt, dayanak, tez, sav
Ariyet
AMenkul ve muayyen bir malın karşılıksız olarak kullandırılmasının başka bir şahsa bırakılmasını ve kullanıldıktan sonra geri verilmesini tazammun eden akit(bk: 299 vd.)
Arizi
AGeçici,sonradan gelen
Arsa
ABelediye sınırları içinde, belediye tarafından parsellenerek üzerine inşaat yapmak için ayrılan arazi parçası.
Arsa payı
AKat mülkiyetinde arsanın, kanunda belirtilen esasa göre bağımsız bölümlere ayrılan ortak mülkiyet payı.
Arz
ASunma; gösterme; bildirme; önüne koyma; anlatma (bir büyüğe)
Arzuhal
ADilekçe
Arâzi-i haraciyye
AHaraca bağlı arazi;
Arâzi-i memlûke
AMülk; timar toprağı; mülkiyet yolu ile tasarruf olunan yerler
Arâzi-i metrûke
AHalkın gereksinimi ve kullanımı için terk edilen arazi
Arâzi-i mevât
AHiç kimsenin tasarrufu altında olmayan ve halka terk ve tahsis edilmemiş bulunan,yüksek sesli bir kimsenin sesi işitilmeyecek derecede köy ve kasabalar gibi yerlerden uzak bulunan kıraç, taşlık, pırnallık gibi yerler
Arâzi-i mezrûa
AEkilen arazi
Arâzi-i selîha
AÇıplak arazi
Arâzi-i öşriye
AÜrününden onda bir devlet payı alınan ve üzerinde her türlü mülkiyet tasarrufları bulunan arazi
Arîz ve amîk
AGenişlik ve derinliğine; enine boyuna;
Arızî
AGelip geçici olan,eğreti,sonradan gelen
Arşiv
ABelgelik, her türlü belgenin saklanıp muhafaza edildigi yer
Asgari
AEn az; en aşağı; en azından; en düşük; en küçük
Asgarî
AEn az; en aşağı; en azından; en düşük; en küçük
Ashab-ı intikal
AVerasetin geçişinde hak sahipleri
Asli
ABirincil,temel olarak alınan
Asrî
AZamana uygun; çağdaş; modern
Atalet
A1. devinimsizlik, tembellik, çalışmadan oturma, gevşeklik, uyuşukluk. 2. i̇şsiz kalma, işsizlik
Ateh
ABunama; bunaklık
Atipik
AÖrnek dışı düzensiz, değişik, değişken, tipik olmayan, herhangi bir grup içerisinde değerlendirilemeyen.
Atıf
AYollama; yöneltme; yükleme; bağlama; eğme; meylettirme; ilişkili bulma
Atıfet
Aİyilik, bağış, kayra, lütuf, ihsan, inayet
Aval
ABonoya imza atarak sorumluluk altına girmiş kişiler lehine verilen bir tür kefalettir.
Avalist
AKefil aval veren kimse.
Avans
AAlacağına sayılmak üzere önceden yapılan ödeme; öndelik
Avdet
ADönüş; geri gelme; dönme
Avârız
AKazalar; belâlar; borçlanma ve hak kazanma yeterliliğini kısan veya yok eden haller
Ayn
APara dışında, kazanılabilen bütün servet öğeleri
Ayni haklar
AEşya üzerinde doğrudan doğruya mutlak egemenlik yetkisi veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haklar.
Aynî
AMala ilişkin; eşyaya bağlı; malın mülkiyeti ile ilgili; herkese karşı ileri sürülebilen
Ayrık
AMüstesna, kural dışı, ayrı tutulan, diğerlerine benzemeyen, ayrıcalı.
Aza
AÜye
Azamî
AEn çok; en büyük; en yüksek
Azil
AVerilen temsil yetkisinin ortadan kaldırılması
Azimet
AGidiş; yola çıkma
Azinlik hükümeti̇
AParlamenter sistemlerde, parlamentoda çoğunluğu olmayan bir partinin, öbür parti ya da partilerin hükümete fiilen katılmadan dışarıdan destek vermesiyle oluşturduğu hükümet biçimi.
Azledilmek
AGörevden alınmak
Azletmek
ABir kişiyi görevden almak, çıkarmak
Açık artırma
ABir malın, teklif veren kişiler arasında en yüksek bedeli öneren kimseye satılmasını sağlayan satış biçimi.
Açık boşluk
ASomut olaya uygulanacak hükmün yasada yer almamasıdır. kanunun soruna yanıt verememesi durumudur.
Açık boşluk
ASomut olaya uygulanacak hükmün yasada yer almamasıdır. kanunun soruna yanıt verememesi durumudur.
Ağlep
AKuvvetli, büyük.
Aşikar
ABesbelli olan, ortada olan, gizli olmayan



